De vrijwilligerswet

Alles over de Vrijwilligerswet

Waar geldt de Vrijwilligerswet?

De Vrijwilligerswet regelt het vrijwilligerswerk dat zich afspeelt in België, en dat georganiseerd wordt door organisaties die in België gevestigd zijn of een officiële zetel in het land hebben. Deze wet geldt dus ook voor vrijwilligerswerk dat vanuit België in het buitenland wordt georganiseerd. Internationale organisaties met een erkende Belgische rechtsvorm en hoofdzetel of formeel bijkantoor in ons land, kunnen ook vrijwilligerswerk organiseren volgens de wet.

Aanpassingen aan de Vrijwilligerswet

De Vrijwilligerswet is van kracht sinds 2006. Ondertussen zagen verschillende aanpassingen aan de wet het levenslicht:

De Vrijwilligerswet verdient – zoals elke andere wet – respect. Volg dus alle bepalingen strikt op om sancties of klachten te vermijden.

Alle wetteksten vind je ook terug op de website van de Hoge Raad voor Vrijwilligers. 

Wat is vrijwilligerswerk volgens de Vrijwilligerswet?

Vrijwilligen betekent dat iemand zich inzet voor anderen of de samenleving in de context van een organisatie zonder winstoogmerk.

De Vrijwilligerswet omschrijft het als volgt: vrijwilligers geven uit vrije wil en onbetaald een stuk van hun vrije tijd aan een organisatie.

We spreken dus van vrijwilligerswerk als:

  1. mensen zich inzetten in een organisatie (vzw, feitelijke vereniging, lokaal bestuur) die geen winst nastreeft, noch aandelen uitkeert;
  2. ze dit onbezoldigd doen; (Vrijwilligers mogen wel een kostenvergoeding ontvangen volgens strikte regels.)
  3. ze dit vrijwillig en ongedwongen doen. (Een stage, een PWA-opdracht, gemeenschapsdienst of een alternatieve sanctie is daarom geen vrijwilligerswerk wettelijk gezien.)


Dit is dus géén vrijwilligerswerk:

  • Activiteiten in privé- of familieverband zoals het gras van de buurvrouw maaien of een bingoavond op café organiseren.
  • Vrijwillig helpen in een zaak of bedrijf bv. een bakker, bvba of kapsalon)
  • Een vrijwillig engagement in een coöperatieve vennootschap (al dan niet met sociaal oogmerk)
  • Een betaald engagement (enkel onkostenvergoedingen volgens de strikte regels zijn toegelaten)

 

Een uitzondering: tijdens de coronacrisis werd vrijwilligerswerk in een commercieel woonzorgcentrum uitzonderlijk toegelaten.

Voorwaarden voor vrijwilligers

Niet iedereen mag zomaar vrijwilligerswerk doen. Denk aan minimumleeftijd, speciale bevolkingsgroepen zoals asielzoekers en de meldingsplicht voor wie een vervangingsinkomen heeft. Lees meer over deze criteria voor vrijwilligers.

Daarnaast is er een speciale categorie van vrijwilligers: bestuursvrijwilligers. Zij mogen geen zitpenningen of presentiegelden ontvangen. Bovendien hebben zij een bijkomende aansprakelijkheid voor bestuurstaken. Lees meer over bestuursvrijwilligers.

Ten slotte mag je je niet om het even waar inzetten als vrijwilliger. De vuistregel is dat organisaties die winst nastreven, geen vrijwilligers mogen inzetten. Bovendien vindt het vrijwilligerswerk enkel plaats in een min of meer georganiseerd verband, een individu kan dus niet op zijn eentje een vrijwilliger inschakelen. Lees meer over waar je vrijwilligerswerk mag doen.

Het Vlaams Decreet Vrijwilligerswerk

Sommige organisaties moeten zich niet enkel houden aan de Vrijwilligerswet maar dienen ook de bepalingen van het Vlaams Decreet Vrijwilligerswerk te volgen. Dat decreet geldt voor Vlaamse organisaties met een erkenning of structurele subsidiëring van het beleidsdomein Welzijn, Volksgezondheid en Gezin. Het Decreet legt extra spelregels vast. Zo ligt er meer nadruk op de afsprakennota, verzekeringen en de kwaliteit van het vrijwilligerswerk.

Raadpleeg het Vlaams Decreet Vrijwilligerswerk.

Subsidie voor autonome vrijwilligersorganisaties
De Vlaamse Overheid erkent en subsidieert autonome vrijwilligersorganisaties in de zorgsector. Dat zijn organisaties die hun doelen uitsluitend of hoofdzakelijk met de inzet van vrijwilligers nastreven. Deze organisaties kunnen een jaarlijkse subsidie aanvragen. Meer info vind je op vlaanderen.be.

Andere decreten
In sommige sectoren bestaat een bijkomende regeling voor het vrijwilligerswerk. In volgende sectoren legt de Vlaamse overheid per decreet een verzekeringsplicht op aan de organisatie.

Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief