De Vlaamse Regering besliste op 28 november dat de uitzondering die er bestond voor de Jeugd- en Armoedesector, waarbij deze sectoren geen uittreksel uit het strafregister dienden te controleren van hun vrijwilligers, verdwijnt.
Deze nieuwe regeling (met nog enkele uitzonderingen) zal ten vroegste ingaan vanaf 1 januari 2027 maar het is al goed om te weten dat er een verandering op til is.
Dat betekent dus dat ook in deze sectoren een controle zal moeten worden uitgevoerd. Bij het Vlaams Steunpunt Vrijwilligerswerk bekijken we deze wijziging genuanceerd. Dat elke vrijwilliger gelijk is voor de wet, ongeacht de sector, vinden we een logisch uitgangspunt. Tegelijk delen we de bezorgdheid van veel organisaties: deze maatregel kan extra administratieve last met zich meebrengen. We blijven daarom pleiten voor een eenvoudig en bij voorkeur digitaal controleproces. Belangrijk is ook dat deze verplichting organisaties niet ontslaat van hun bredere verantwoordelijkheid: een uittreksel opvragen alleen is nooit voldoende.
Het decreet uittreksel strafregister is van toepassing op alle organisaties met activiteiten die vallen onder opvoeding, psycho-medisch-sociale begeleiding, hulpverlening aan de jeugd, kinderbescherming, animatie of begeleiding van minderjarigen. Naast dit decreet bestaat er ook andere regelgeving (of is in voorbereiding) die bepaalde sectoren bijkomende bepalingen oplegt om een uittreksel uit het strafregister op te vragen bij meerderjarige medewerkers en vrijwilligers. Sommige van die bepalingen zijn vandaag al van kracht, andere nog niet. De bepalingen verschillen per decreet.
Om hierin duidelijkheid te scheppen, hebben we een schema uitgewerkt dat hiervan een overzicht geeft. Je vindt het schema hier.
Dat overzicht helpt organisaties om zich tijdig voor te bereiden en hun beleid correct af te stemmen op wat vandaag geldt én wat eraan komt.
Los van de concrete decretale verplichtingen blijft onze kernboodschap dezelfde:
investeer in een doordacht risicobeleid. Dat betekent onder meer:
vrijwilligers goed onthalen en begeleiden,
duidelijke afspraken maken,
signalen ernstig nemen,
en consequent ingrijpen bij grensoverschrijdend gedrag, van welke aard dan ook.
Een uittreksel uit het strafregister kan daar een onderdeel van zijn, maar nooit het enige instrument.
👉 Meer informatie over het decreet uittreksel strafregister en het schematische overzicht van andere decreten vind je hier.
Voor het Vlaams Steunpunt Vrijwilligerswerk is dat niet per definitie slecht nieuws: elke vrijwilliger moet immers gelijk zijn voor de wet (en het decreet). We delen wel de bezorgdheid van alle sectoren dat het mogelijk extra werk oplevert (waarom zou men dit controleproces niet kunnen digitaliseren?) en hebben al vaker gezegd dat het de organisaties niet mag ontslaan van hun plicht om alle vrijwilligers goed op te volgen.
Een goed risicobeleid uitstippelen, vrijwilligers opvolgen, ingrijpen bij grensoverschrijdend gedrag (van welke aard dan ook) blijft de boodschap.
