De burgerlijke aansprakelijkheid of zogenaamde BA speelt in het geval iemand een fout maakt die schade bij een ander tot gevolg heeft.
Normaal zal wie de fout maakt en daarbij schade veroorzaakt bij iemand anders, de schade moeten herstellen of vergoeden. Dat is niet zo voor vrijwilligers met immuniteit. De organisatie zal aansprakelijk zijn, wat extra bescherming biedt aan de vrijwilliger.
Om het optimaal te regelen voorziet de Vrijwilligerswet een verzekeringsplicht voor ten minste de burgerlijke aansprakelijkheid voor de risico’s met betrekking tot het vrijwilligerswerk.
Opgelet: een organisatie die onder de verzekeringsplicht valt en geen verzekering heeft gesloten, blijft toch aansprakelijk, en zal dus mogelijk voor de kosten opdraaien.
Wie kan burgerrechtelijk aansprakelijk gesteld worden?
Zowel natuurlijke personen (mensen van vlees en bloed) als rechtspersonen (organisaties, verenigingen en ondernemingen). Rechtspersonen zijn immers evengoed dragers van rechten en plichten.
Kunnen vrijwilligers aansprakelijk gesteld worden?
Ja, maar de Vrijwilligerswet perkt dat wel danig in, want ze voorziet immuniteit voor de vrijwilligers. Immuniteit betekent dat de vrijwilliger niet persoonlijk burgerlijk aansprakelijk gesteld kan worden, de organisatie waarvoor men vrijwilligt wel.
Opgelet: niet alle vrijwilligers genieten immuniteit. Lees er meer over bij ‘immuniteit van de vrijwilliger’.
Hoe werkt het om iemand aansprakelijk te stellen?
De persoon die zegt schade te lijden kan zich wenden tot de persoon of organisatie die de fout die tot de schade leidde, maakte.
Er moet bewijs zijn dat de schade een gevolg is en verband houdt met een fout.
Als er een oorzakelijk verband is, kan de ene partij de andere aansprakelijk stellen, dat wil zeggen vragen naar herstelling of vergoeding.
Over welke schade kan het gaan?
Het kan gaan over alle soorten schade: materieel of immaterieel, lichamelijke schade, schade aan voertuigen,… Het begrip schade in geval van BA kan ruim worden opgevat.
De organisatie krijgt een schade-eis binnen, wat nu?
Onderzoek eerst even de schadeclaim. Bevraag eventueel de vrijwilliger die een fout maakte: is er werkelijk iets voorgevallen? Waarom heeft de vrijwilliger niets gezegd aan de organisatie?
Als er aanwijzingen zijn dat er effectief een fout gemaakt werd door de vrijwilliger of de organisatie, kan een dossier ingediend worden bij de verzekeraar.
De verzekeraar onderzoekt, stelt mogelijk bijkomende vragen en zal dan bepalen of de vrijwilliger of de organisatie effectief aansprakelijk is.
Als dat zo is, zal de schade begroot worden en de schadelijder vergoed worden.
Indien de verzekeraar oordeelt dat noch vrijwilliger, noch organisatie aansprakelijk is, zal deze beslissing aan diegene die een schadevergoeding wilde, overgemaakt worden.
Als die zich er niet bij neerlegt, kan eventueel een juridische procedure worden opgestart. De rechter beslecht dan het dossier.
Opgelet: als een derde poogt de organisatie (of de vrijwilliger) aansprakelijk te stellen:
Kunnen we de immuniteit van de vrijwilliger afnemen en hem persoonlijk aansprakelijk stellen?
De vrijwilliger geniet immuniteit dankzij de Vrijwilligerswet. Je kan de immuniteit niet door een eigen beslissing ongedaan maken.
Je moet kunnen bewijzen als organisatie dat er reden is om de immuniteit te ontnemen. Dat wil zeggen dat je
Met andere woorden, de vrijwilliger zal het voordeel van de twijfel hebben en houden.
Opgelet: als het erop aankomt is het aan een rechter om te oordelen of de aansprakelijkheid verlegd kan worden van organisatie naar vrijwilliger.
