Burgerlijke aansprakelijkheid in het vrijwilligerswerk (BA)
De verzekering burgerlijke aansprakelijkheid voor het vrijwilligerswerk is nuttig én (vaak) verplicht. Deze verzekering komt tussen als de vrijwilliger een fout maakt en daarbij schade veroorzaakt aan een ander.
Want de Vrijwilligerswet maakt de vrijwilliger immuun, hij of zij kan niet als individu aansprakelijk gesteld worden (behalve in uitzonderlijke gevallen).
Rechtsbijstandsverzekering (RB)
De verzekering rechtsbijstand houdt in dat je rekent op de terugbetaling van juridisch advies en/of experten die je bijstaan. Deze verzekering helpt je om je rechten te verdedigen.
Er zijn verschillende soorten rechtsbijstandsverzekering. De zogenaamde ‘passieve’ rechtsbijstandsverzekering komt tussen om kosten die verbonden zijn aan een (rechts)zaak te dekken. Je kan deze verzekering aanspreken als je verweer moet bieden tegen een schadeclaim (rechten verdedigen).
De zogenaamde ‘actieve’ rechtsbijstandsverzekering komt ook tussen in het geval je zelf een dossier wil opstarten of een claim indient (rechten halen).
Tip: kijk zeker na of je verzekering burgerlijke aansprakelijkheid een clausule rechtsbijstand bevat.
Lichamelijke Ongevallen (LO)
Organisaties zijn niet verplicht een ongevallenverzekering voor de vrijwilligers te sluiten, maar feit is wel dat ongevallen frequenter voorkomen dan schadegevallen BA.
Het kan nuttig zijn een LO verzekering te sluiten, maar toch enkele kanttekeningen:
BA van de organisatie
Deze verzekering dekt de Burgerlijke Aansprakelijkheid van de organisatie (de rechtspersoon), wat dus verder reikt dan een BA verzekering voor de risico’s met betrekking tot het vrijwilligerswerk.
Deze verzekering is in feite een must, zeker ook als er betaalde medewerkers actief zijn.
Bestuurdersaansprakelijkheid
Deze verzekering komt mogelijk tussen als één of meerdere bestuurders een fout maken, waardoor anderen schade lijden.
Dit soort aansprakelijkheid wordt niet verzekerd via een gewone vrijwilligersverzekering, want de aansprakelijkheid van bestuurders wordt geregeld via het WVV (Wetboek Vennootschappen en Verenigingen).
De bestuurdersaansprakelijkheid is sinds het van kracht gaan van de WVV strikter geworden. Het is verstandig deze verzekering te overwegen, zeker als de organisatie meer handelingen stelt, medewerkers in dienst heeft, gebouwen bezit en/of beheert, grote voorraden heeft, etc…
Toch ook dit: de wetgever verwacht dat iemand die in het bestuursorgaan zit van een vereniging, de nodige verantwoordelijkheid opneemt, zaken controleert en ervoor zorgt dat de vereniging of organisatie behoorlijk functioneert.
Dat impliceert:
– handelen als een ‘voorzichtig en redelijk persoon’: voorzichtig zijn, bedachtzaam, niet roekeloos handelen
– met de nieuwe wetgeving WVV zal ook meer aandacht gevraagd worden voor de zogenaamde ‘good governance’ of goed bestuur: duidelijke besluitvorming, transparantie en controlemechanismen inbouwen
Autoverzekering
Vrijwilligers die zich verplaatsen met de eigen wagen, zijn verzekerd via de eigen verplichte BA-autoverzekering.
Schade aan de wagen door welke omstandigheid dan ook, en zonder dat er een andere bij betrokken is, zal enkel (deels) vergoed worden als de vrijwilliger een (halve) omnium heeft, ook weer via de eigen autoverzekering.
De organisatie kan overwegen om een omniumverzekering te sluiten voor verplaatsingen die de vrijwilliger doet op vraag van de organisatie. Het is essentieel om dan goede afspraken te maken, ook onder andere over de reikwijdte van de verzekering.
Andere mogelijk verzekeringen:
Voor organisaties zonder rechtspersoonlijkheid en zonder winstoogmerk
De feitelijke verenigingen hebben geen rechtspersoonlijkheid en geen verzekeringsplicht. De vrijwilligers in een feitelijke vereniging genieten géén immuniteit en ze kunnen die immuniteit ook niet verwerven.
Welke verzekeringen raden we aan met betrekking tot de ‘directe’ bescherming van de organisatie of vrijwilligers?
BA voor de vrijwilligers
Een feitelijke vereniging kan perfect een verzekering burgerlijke aansprakelijkheid sluiten om de leden van de feitelijke vereniging te verzekeren.
Deze verzekering biedt extra bescherming, maar zal niet kunnen verhinderen dat een schadelijder zich toch tot alle aparte leden wendt. Vrijwilligers in een feitelijke vereniging zijn immers niet immuun.
Tip: moest het gebeuren dat de feitelijke vereniging én de leden aansprakelijk gesteld worden, kan de individuele vrijwilliger tussenkomst vragen via de familiale polis (BA-polis gezin).
Opgelet: lokale afdelingen van een koepel, zijn ook vaak feitelijke verenigingen. De vrijwilligers in deze lokale afdelingen genieten wel immuniteit. De koepelorganisatie treedt op als vereniging met rechtspersoon en draagt aldus de bijbehorende verplichtingen. De koepel kan dit niet afwentelen op haar lokale afdelingen.
Rechtsbijstandsverzekering (RB)
De feitelijke vereniging overweegt best ook om een verzekering Rechtsbijstand te sluiten. Meer informatie kan je hierboven vinden.
Lichamelijke Ongevallen
Er rust ook geen plicht op de feitelijke vereniging om een ongevallenverzekering voor de vrijwilligers te sluiten. Meer info kan je hoger vinden.
Opgelet: communiceer goed met de vrijwilligers over de verzekeringskwestie voor feitelijke verenigingen, zo kan je heel wat kopzorgen en conflicten vermijden.
